Dünyada 300 milyar dolarlık pazara ulaşırken Türkiye'de denetimi yok
Yöresel Eserler ve Coğrafik İşaretler Türkiye Araştırma Ağı (YUCİTA) Lideri Prof. Dr. Yavuz Tekelioğlu, coğrafik işaret tescilli eserlere ait kontrol yönetmeliği çıkarılması gerektiğini belirterek, "Bu bahis Türkiye için çok kıymetlidir. Coğrafik işaretler yeterli bir sistemle Türkiye'yi ayağa kaldıracak potansiyele sahiptir. Bütün dünya ülkelerinde olduğu üzere sağlıklı bir kontrol olmalı. Coğrafik işretler enstitüsü kurulması lazım" dedi.
Tekelioğlu, yaptığı açıklamada, coğrafik işaretlerin global bir olgu olduğunu belirterek, dünya genelinde 300 milyar dolarlık satış pahasına ulaştığını kaydetti.
Avrupa Birliğinde ise 100 milyar avroluk bir satış sayısının olduğunu lisana getiren Tekelioğlu, "Özellikle besin krizleri ve kovid pandemisi nedeniyle global olgu haline dönüştü ve çok süratli gelişiyor" dedi.
Coğrafi işaretli eserlerin korunması gerektiğini, tescilin sahtelerinden koruduğunu vurgulayan Tekelioğlu, şöyle konuştu;
"Tescil, tüketicileri de üreticileri de koruyor. Tüketicileri yönlendiriyor ve haksız rekabeti önlüyor. Yasa tescil sahibinin haklarını belirtiyor lakin misyonlarını belirtmemiş. O nedenle tesciller alındıktan sonra sertifikalar duvarlara asılıyor. Özdenetim, üretenin, üreticinin düzgün niyetli dürüst halde kurallara nazaran üretmesidir. Dış kontrol ise son derece değerlidir. AB kriterlerine nazaran akredite olmamış donanımlı bağımsız özel sertifikasyon kuruluşları tarafından yapılır. Türkiye'de bu hususta maalesef ara alamadık. Tarım ve Orman Bakanlığı gıda meddelerinden sorumlu fakat 30 yıldır coğrafik işaretlerle ilgili kontrol yönetmeliği çıkarılamadı."
Türkiye'de bilhassa kontrolle ilgili eksikliklerin bulunduğunu, yasal boşluk giderilmediği için tescilli eserlerde katma kıymet oluşturulamadığını belirten Tekelioğlu, "1800 tescilden 5-10'u AB'dekiler üzere çalışıyor. Kaliteli eserler ve bunları müdafaamız lazım. Yönetişimle ilgili yasal boşluklar giderilmelidir" dedi.
Coğrafi işaret tescilli eserlere ait kontrol yönetmeliği çıkarılması gerektiğini lisana getiren Tekelioğlu, "Türkiye için çok kıymetlidir. Coğrafik işaretler güzel bir sistemle Türkiye'yi ayağa kaldıracak potansiyele sahiptir. Dünyanın hiçbir ülkesinde bu türlü bir potansiyel yok. Bütün dünya ülkelerinde olduğu üzere sağlıklı bir kontrol olmalı. Farklı müstakil bir kurumun olması lazım. Coğrafik işretler enstitüsü kurulması lazım" diye konuştu.