Gine-Bissau'da seçim sonuçları açıklanmadan ordu yönetime el koydu

Gine-Bissau'da 23 Kasım pazar günü düzenlenen devlet başkanlığı ve parlamento seçimlerinin süreksiz sonuçlarının yarın açıklanması beklenirken, ülkede ordu idareye el koyarak darbe yaptı.

Gine-Bissau’nun başşehri Bissau’da Devlet Başkanlığı Sarayı, Seçim Kurulu binası ve İçişleri Bakanlığı çevresinde şiddetli çatışmalar yaşanırken, askerler devlet televizyonuna çıkarak idaresi devraldıklarını duyurdu.

Yapılan açıklamada, ülkede “düzeni tekrar tesis etmek” maksadıyla Yüksek Askeri Komuta isminde süreksiz bir idare organı oluşturulduğu ve bu yapının ikinci bir duyuruya kadar ülkeyi yöneteceği belirtildi.

EMBALO'NUN VAZİFEDEN ALINDIĞI DUYURULDU

Askeri Komuta Sözcüsü Dinis N’Tchama, darbenin, “ülkenin istikrarını amaç alan planların ortaya çıkarılmasına” karşı bir tedbir olarak gerçekleştiğini savundu.

Ordu, Devlet Başkanı Umaro Sissoco Embalo’nun vazifeden alındığını, seçim sürecinin askıya alındığını, ülke hudutlarının kapatıldığını ve sokağa çıkma yasağı ilan edildiğini duyurdu.

Pazar günü yapılan seçimlerde, mevcut Cumhurbaşkanı Embalo ile rakibi Fernando Dias yarışmış, her iki aday da zafer ilan etmişti.

Dias’ın destekçisi eski Başbakan Domingos Simoes Pereira, Embalo’yu seçimleri kaybetmesinin ardından “olağanüstü hal ilan edebilmek için geçersiz darbe teşebbüsü planlamakla” suçlamıştı.

Ülkede Aralık 2023’te de saatler süren silahlı çatışmalar yaşanmış, hükümet olayları darbe teşebbüsü olarak nitelendirmiş ve Embalo parlamentoyu feshetmişti.

Gine-Bissau o tarihten bu yana yasama organı olmadan yönetiliyordu.

BAĞIMSIZLIKTAN BU YANA 9 DARBE GÖRDÜ

Senegal ve Gine ortasında yer alan küçük Batı Afrika ülkesi Gine-Bissau, 1974’te Portekiz’den bağımsızlığını kazanmasından bu yana en az 9 darbe ve darbe teşebbüsüne sahne oldu. Bu nedenle ülke, bölgenin siyasi olarak en istikrarsız devletlerinden biri olarak görülüyor.

EMBALO 21 MART'TA TÜRKİYE'Yİ ZİYARET ETTİ

Gine-Bissau Devlet Başkanı Embalo, Cumhurbaşkanlığı Dolmabahçe Çalışma Ofisi'nde resmi merasimle karşılandı.

Daha sonra Cumhurbaşkanı Erdoğan, Gine Bissau Devlet Başkanı Embalo'yla bir araya geldi.

Erdoğan, görüşmede, Türkiye ile Gine Bissau ortasındaki ticaretin artırılması için çaba gösterdiklerini, Türkiye'nin Afrika ile münasebetlerinin son yıllarda kaydettiği ilerlemenin memnuniyet verici olduğunu belirtti.

AFRİKA'DA KAN KAYBININ İSMİ: FRANSA

2023 yılında Nijerya, Zimbabve, Liberya, Madagaskar, Sierra Leone ve Kongo Demokratik Cumhuriyeti gibi ülkelerde başkanlık seçimi yapıldı.

Gabon'da seçim sonrası darbe yaşanırken, Nijer'de ise ordu, 26 Temmuz 2023'te Cumhurbaşkanı Muhammed Bazum'a darbe yaparak idareye el koydu.

Askeri darbelerin akabinde Fransa'ya karşı atılan adımların başını Nijer, Mali ve Burkina Faso üzere ülkeler çekti.

MALİ VE BURKİNA FASO, FRANSIZCAYI RESMİ LİSAN OLMAKTAN ÇIKARDI

Mali ve Burkina Faso Fransızca'yı resmi lisan olmaktan çıkardı. Değişiklikle birlikte ülkede konuşulan mahallî lisanlar, resmi lisan statüsü aldı.

Bu, Fransa'nın Afrika'daki hakimiyetine karşı bir adım olarak değerlendirildi.

TÜRKİYE-AFRİKA İLGİLERİ GÜÇLENİYOR

Afrika kıtası, sahip olduğu genç nüfusu ve varlıklı kaynaklarıyla global sistemde giderek daha stratejik bir pozisyona yükselirken Türkiye ise kıta ülkeleriyle ilgilerini her geçen gün derinleştiriyor.

Altın, uranyum, elmas ve petrol üzere güçlü doğal kaynaklarıyla dikkati çeken Afrika, dünya altın rezervlerinin yaklaşık yüzde 40'ına, kobaltın yüzde 60'ına ve petrol ile doğal gaz rezervlerinin değerli bir kısmına sahip.

Türkiye ise altyapı yatırımlarından kalkınma projelerine, askeri işbirliklerinden eğitim programlarına kadar farklı alanlarda Afrika ülkeleriyle bağlantılarını her geçen gün artırıyor.

BÜYÜKELÇİLİK SAYISI 44'E YÜKSELDİ

Türkiye, kıtaya yönelik dış siyaseti çerçevesinde 2002 yılında 12 olan Afrika'daki büyükelçilik sayısını, 2024 yılında 44'e çıkardı.

Afrika ülkeleri de Türkiye'de büyükelçiliklerini artırarak, 2008'de 10 olan Ankara'daki Afrika Büyükelçiliklerinin sayısı 2024 yılında 38'e yükseldi.

Türkiye'nin diplomatik temsilciliklerinin sayısındaki artış siyasi, ekonomik ve kültürel alanlar başta olmak üzere her alanda başarıyı getirdi. Bu artışla bir arada, resmi temaslar ağırlaşırken, son 5 yıllık devirde yapılan karşılıklı üst seviye ziyaretlerin sayısı 500'ü aştı.

AFRİKA'YI EN ÇOK ZİYARET EDEN ÖNDER RECEP TAYYİP ERDOĞAN

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 31 Afrika ülkesine 54 ziyaret gerçekleştirerek kıtayı en fazla ziyaret eden önder oldu.

Türkiye, Afrika'dan 49 ülke ile Ticari ve Ekonomik İşbirliği Mutabakatı, 32 ülke ile Yatırımların Karşılıklı Teşviki ve Korunması Mutabakatı, 17 ülke ile İkili Vergilendirmenin Önlenmesi Mutabakatı, 35 ülke ile Askeri Çerçeve Muahedesi, 21 ülke ile Askeri Eğitim İşbirliği Muahedesi, 29 ülkeyle Savunma Sanayi İşbirliği Muahedesi imzaladı.

Ayrıca kıtanın çabucak hemen tamamına yakın sayılan 49 Afrika ülkesiyle İş Kurulu kuruldu.

GÜVENİLİR AKTÖR TÜRKİYE

Afrika Boynuzu bölgesinde sağlam bir aktör olan Türkiye, bölgenin barışı ve istikrarı için teşebbüslerini de sürdürüyor.

Bu kapsamda Türkiye, Somali Federal Hükümeti ile Somaliland bölgesel idaresi ortasındaki görüşmelerde 2013 yılından bu yana kolaylaştırıcı rol üstlendi.

Ayrıca, Etiyopya ve Somali ortasında Temmuz 2024'te Türkiye'nin başlattığı arabuluculuk teşebbüsü olan Ankara Süreci kapsamında taraflarla görüşmeler gerçekleştirildi.

Bu çerçevede, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın daveti üzerine 11 Aralık 2024 tarihinde Ankara'da yapılan görüşmelerde Ankara Bildirisi imzalandı.