Yaşlıların en değerli halk sıhhati sorunu: Yalnızlık

Uzmanlar, yaşlılıkta en kıymetli halk sıhhati probleminin "yalnızlık" olduğunu, bu durumun ruh sıhhati problemleri yanında fizikî sorunlara de yol açtığını belirtti.

AA

Ankara Üniversitesi Sıhhat Bilimleri Fakültesi Dekanı ve Yaşlılık Çalışmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi (YAŞAM) kurucu müdürü Prof. Dr. Emine Özmete, 1 Ekim Dünya Yaşlılar Günü hasebiyle, Türkiye'de 65 ve daha büyük yaşta 8 milyon 451 bin 669 kişinin yaşadığını söyledi.

Bu sayının İsviçre'nin toplam nüfusuna denk, Norveç ve Danimarka üzere ülkelerin ise toplam nüfusundan fazla olduğuna dikkati çeken Özmete, yaşlanma konusunun Türkiye Yüzyılı siyasetlerinin da merkezinde yer aldığına işaret etti.

"Genç-yaşlı nüfus istikrarı korunmalı"

Prof. Dr. Özmete,

Ülkemizde nüfusun yenilenme kapasitesinin korunması ve geliştirilmesi, doğum oranlarının arttırılması, genç nüfus ve yaşlı nüfus ortasındaki istikrarın korunması için kapsamlı nüfus siyasetlerine gereksinim bulunuyor. Dünyada nüfusun azaltılması ile ilgili paha odaklı global tehditlere karşı ailenin korunması, toplum temelli bakım uygulamaları ve yaşlıların aile içinde keyifli olarak hayatlarını sürdürmeleri çok değerli.

değerlendirmesinde bulundu.

"Ortalama ömür mühletinin 58,4 yılı sağlıklı geçiyor"

Yaşlılara yönelik hizmetlerin aile üyelerini de kapsaması gerektiğini, bilhassa yaşlılara bakım verenlerin büyük çoğunluğunun bayanlardan oluştuğunu belirten Özmete, yaşlanmanın, sıhhat harcamaları, yaşlı bakım sigorta sistemi, yaşlılarda dijital hünerlerin geliştirilmesi, etkin yaşlanma, hayat uzunluğu öğrenme, sağlıklı yaşlanma için kronik hastalıkların önlenmesi üzere geniş bahisleri kapsadığını vurguladı.

Prof. Dr. Özmete, kelamlarını şöyle sürdürdü:

Doğuşta beklenen ömür mühleti uzamasına rağmen sağlıklı hayat mühleti beklentisi ne yazık ki az. Bayanlarda doğuşta beklenen hayat mühleti ortalama 80,5, erkeklerde ise 75 yıl. Bayanlar erkeklerden ortalama 5,5 yıl daha uzun yaşıyor. Lakin ortalama olarak bu hayat müddetinin yalnızca 58,4 yılı sağlıklı geçiyor. Hasebiyle sağlıklı hayat beklentisi, ortalama hayat beklentisine nazaran yaklaşık 20 yıl kadar daha düşük. Ortada sıhhatsiz geçen müddette ise sıhhat ve bakım muhtaçlığı ile bu hizmetlerin maliyeti artmakta. Bu nedenle daha erken yaşlardan kronik hastalıkların önlenmesi, aşıların tamamlanması, aktivite odaklı programların uygulanması üzere hususlara yatırım yaparak yaşlılığa hazırlanmak gerekiyor.

"Çoklu hastalık sıklığında gibisi görülmemiş bir artışa şahit olacağız"

Özellikle süratle artan Alzheimer hastalığında hem yaşlılar hem de ailede bakım verenlerin hem sıhhat hem de toplumsal bakım hizmetleri açısından desteklenmesinin kıymetine vurgu yapan Özmete, şöyle devam etti:

Çoklu hastalık mümkünlüğü yaşla birlikte kıymetli ölçüde artıyor. Özelikle 80 ve üstü yaş kümesindeki nüfusun artmasıyla 2035 yılına kadar başta Avrupa olmak üzere birçok ülkede çoklu hastalık sıklığında gibisi görülmemiş bir artışa şahit olacağız. 4 yahut daha fazla hastalık yaşayan bireylerin oranının neredeyse 2 kat artacağı, bu durumdaki yaşlıların yaklaşık üçte ikisinde ayrıyeten demans, depresyon, bilişsel bozukluk üzere zihinsel sıhhat meselelerinin da ortaya çıkacağı öngörülüyor.

"55 yaş artık yeni orta yaş"

Bu açıdan 55-75 yaş kümesinin sıhhat hizmetlerinden daha düzgün yararlanmasının evvelki jenerasyonlara nazaran daha sağlıklı ve faal bir hayatlarının olmasını da sağlayacağını aktaran Özmete,

Günümüzde 55 yaş artık yeni orta yaştır. Bu nedenle çoğumuzun 70'li yaşlarımızın sonlarına kadar bağımsız, etkin ömürler süreceğini düşünebiliriz. Bu nedenle toplumsal bakım ve takviye sistemlerini güçlendirmek, meskende bakımı desteklemek; bilhassa demans üzere yaşlılıkta sık görülen hastalıklarda kurumda yatılı bakım ve rehabilitasyon hizmetleri ile palyatif bakım hizmetlerini arttırmak kıymetli ihtiyaçlarımızdır.

diye konuştu.

"Ülkemizde 2030'da yaşlı nüfus oranının yüzde 12,9 olması bekleniyor"

Prof. Dr. Özmete, yaşlılığın herkes için az yahut çok bakıma dayanak duyduğu bir periyot olduğunu vurgulayarak, şunları kaydetti:

Yalnızlık yaşlılıkta en kıymetli halk sıhhati sıkıntısıdır. Yalnızlık yalnızca yaşlıda ruh sıhhati sıkıntılarına neden olmakla kalmayıp, fizikî sıhhati da olumsuz etkiliyor. Yaşlıları güçlendirmek, sağlıklı ve etkin bir formda toplumsal hayata iştiraklerini sağlamak için konutlarına yakın yerlerde toplumsal alanların bulunması, yaşa nazaran izlenebilir, şahsileştirilmiş bakım ve dayanak planlarının oluşturulması gerekiyor.

Ülkemizde 2030 yılında yaşlı nüfus oranının yüzde 12,9 olması bekleniyor. Bu nedenle önümüzdeki birkaç yılda, yaşlılara yönelik kapsayıcı ve bütünleşik hizmet modellerinin, yaşlı bakımında teşebbüsçü ve yenilikçi tahlillerin oluşturulması ve uygulanması büyük ehemmiyet taşıyor.

Bu yıl Dünya Yaşlılar Günü'nün "Yaşlılara Yönelik İnsan Hakları Kozmik Beyannamesi'nin Vaatlerinin Yerine Getirilmesi: Kuşaklar Boyunca" temasıyla anılıp kutlanacağına da değinen Özmete, kelamlarını şöyle tamamladı:

Üniversitemiz ÖMÜR merkezi bünyesinde etkin yaşlanmayı ve kuşaklararası dayanışmayı desteklemeyi amaçlayan bilimsel araştırmalar, topluma katkı faaliyetleri çalışmaları yürütüyoruz. Ayrıyeten '3. Yaş Üniversitesi: 50+ Hayat Okulu' uygulamasını sürdürüyoruz, bu kapsamda 2023 yılı kıdemli öğrencilerimizi yakın vakitte mezun etmeye hazırlanıyoruz.