Yaşı tamamlayan lakin prim gün eksiği olan emekli adaylarını ilgilendiren kıymetli bir düzenleme hayata geçiyor. Geçtiğimiz hafta Meclis'e sunulan kanun teklifi ile borçlanma fiyatı da sil baştan değişecek. Buna nazaran ocak sonrası emekli olacakların cebinden daha fazla para çıkacak. İşte ayrıntılar...

Geçtiğimiz hafta cuma günü AK Parti milletvekilleri tarafından Meclis’e sunulan 36 unsurluk yeni kanun teklifinde emeklilik sistemini de etkileyecek kıymetli düzenlemeler yer aldı.

Buna nazaran mevcut uygulamada prime temel çıkar üst sonu minimum fiyatın 7,5 katı olarak uygulanırken, yeni teklifle birlikte 9 kata çıkarılacak. Böylelikle yüksek fiyatla çalışanların çıkarlarının daha yüksek kısmı emekli aylıklarına yansıyabilecek.

BORÇLANMA MEBLAĞLARI DA ARTIYOR

Teklifte bir öbür ayrıntı ise emekliliği direkt etkileyen borçlanma tutarları oldu. Olağan kaidelerde yaşı dolduran ve prim gün eksiği olanlar borçlanma yoluyla emekliliği hak edebiliyor.

Borçlanma meblağlarında minimum fiyatın yüzde 32'si oranında prim alınıyor. Yeni düzenlemeyle doğum borçlanması hariç, askerlik ve öbür her türlü hizmet borçlanmalarında prim oranı yüzde 45'e çıkartılacak.

YENİ DÜZENLEMEDE AYRINTILAR NELER?

Peki yeni kanun teklifinde ayrıntılar neler? Hangi borçlanma cinslerinde artışa gidildi? Borçlanma ile emekli olacakların ödemeleri yeni yılda ne kadar artacak? Mevzuyla ilgili tüm merak edilenleri açıklayan Mali Müşavir ve Toplumsal Güvenlik Müşaviri Emin Yılmaz şu tabirleri kullandı: “Geçtiğimiz hafta 36 unsurluk kanun teklifi Meclis’e sunuldu. Vergi ve toplumsal güvenlik hukukunda kıymetli değişikliklerin olduğunu söyleyebiliriz. Teklifte toplumsal güvenlik sisteminin aktüeryal istikrarına katkıda bulunmak üzere gelir tesiri de olan düzenlemeler yer almaktadır. Bilhassa emeklilik ile ilgili unsurlara baktığımızda,

Prime temel çıkar tavanının taban fiyatın 7,5 katından 9 katma çıkarılması,

Emeklilik prim oranının patron payının 1 puan artırılması,

Gelir ve aylık bağlanmış olanlarda prim borçlanma gelir ve aylıklarından kesilmesinin sağlanması.

Bağkur primlerinin ödenmemesi nedeniyle durdurulan sigortalılık müddetlerinin ihya prim oranın %45 olarak belirlenmesi,

Doğum hariç borçlanma prim oranının %32'den %45'e çıkarılması olarak sayabiliriz.

‘Peki hangi borçlanmalarda değişiklik olacak?’ sorusuna gelince toplamda 13 adet borçlanma tekniği olduğunu söyleyebiliriz. Bunlardan kimileri ise erkeklerde askerlik, 4C dediğimiz Emekli Sandığı’na bağlı memurlarımızda aylıksız müsaade mühletleri, doktora ve tıpta uzmanlık periyotları, tutuklu yahut gözaltında iken beraatına karar verilen şahısların müddetleri, grev ve lokavtta geçen mühletler, Seçim Kanunu’nda vazifelerinden istifa eden memurların seçim mühletine kadar olan müddetleri, 2011 yılından sonraki devirde kısmi müddetli çalışanların müddetleri, devlet eliyle ecnebi memlekete gönderilen öğrencilerin mühletleri, uzman ve usta öğreticilerin kısmi müddetli çalışmaları, sıkıyönetim periyodundaki beraatlarına karar verilen bireylerin tutuklu ve gözaltında oldukları müddetler halinde sıralayabiliriz.

'DOĞUM BORÇLANMASI DIŞINDA TÜM BORÇLANMALARDA DEĞİŞİKLİĞE GİDİLDİ’

Ülkemizde doğurganlık suratlarının düşmesiyle birlikte gelecek periyotta ülke bekasının da tehlike çanlarının çaldığını söyleyebiliriz. Hükümet kanadının da bununla ilgili bir dizi tedbir aldığını tabir edebilirim. Kanun teklifi ile birlikte doğum borçlanması dışında olan tüm borçlanma tiplerinde değişikliğe gidildi.

EMEKLİLİK İÇİN BORÇLANMA MEBLAĞLARINDA NE KADARLIK ARTIŞ OLACAK?

Borçlanma meblağlarına baktığımız takdirde hala yürürlükte olan yasalar doğrultusunda minimum brüt fiyat ile minimum fiyatın 7,5 katı ortasında tercih yapılabilmektedir. Şu an için taban fiyatta aylık brüt fiyatımız 26.005,50 TL, günlük ise 866,85 TL’dir. Mevcutta emeklilik için prim eksiği olanlar günlük taban brüt fiyatın %32’si olan borçlanma sayısı 277,39 TL ile 7,5 katı olan 2.080,43 TL ortasında ödeme yapabilmektedir.

Eğer yasa teklifi aynen Meclis sürecinden geçip yasalaşırsa %32’lik kıstas %’45’e çıkacak, ayrıyeten 7,5 katlık artış da 9 kata çıkacak.

Bir de şunu unutmamak lazım. Borçlanma meblağları ocak ayında minimum fiyata yapılacak artırımla birlikte yine artacak. Yılbaşında minimum fiyata de kabaca %25 civarında artış olursa şöyle bir hesap yapmış olacağız.

Bugünkü koşullardaki taban fiyatın %32’si olan 277,39 TL’lik günlük borçlanma fiyatı yeni düzenleme ile birlikte taban brüt fiyatın %45’i olunca ödeme meblağı 390,08 TL’ye çıkacaktır. Yeni yasa teklifi yılbaşında devreye gireceğinden ötürü taban fiyata de %25 oranı üzerinden bir artış gelirse yeni günlük brüt taban fiyat olan 1.083,56 TL’nin %45’i üzerinden günlük 487,60 TL borçlanma yapılabilecektir.

Günlük borçlanma meblağı da 9 kata kadar artırılabileceğinden eksik primini yüksekten ödemek isteyen bir emekli adayı için tavan sayı da 4.388,43 TL halinde oluşabilecektir.

Yani yılbaşı prestijiyle taban 277,39 TL olan borçlanma meblağı iddiası olarak 487,60 TL’ye çıkacaktır. En yüksek ödeme fiyatı da 2.080,43 TL’den 4.388,40 TL’ye ulaşacaktır.

'YENİ YILDAN EVVEL EMEKLİ OLMAK AVANTAJLI’

Bunu bir örnekle açıklayacak olursak 550 gün askerlik borçlanması olan bir sigortalı eksik gününü bugünden öderse 152.564,50 TL, yılbaşından sonra öderse kestirimi olarak 268.180,00 TL ödeme yapacaktır. Her gün için 210.21 TL fark binecek ve toplamda 115.615,55 TL fazla ödeme yapmış olacaktır.

Yani eksik günü için borçlanma yapacaklar emekli olabilmek için ocak sonrası ödeme yaparlarsa ceplerinden 115.615,55 TL daha fazla para çıkacaktır. Emeklilik için eksik günlerini ödemek isteyenler bunu ocak öncesi yapmalıdır.

Ayrıca şunu da eklemek isterim. Teklifin yasalaşması için evvel Plan ve Bütçe Komisyonu’nda görüşülüp, Meclis'te oy çokluğuna ulaşıp sayın Cumhurbaşkanı’nın imzası ile Resmi Gazete’de yayımlanması gerekmektedir. Süreç olarak ihtimal de olsa Meclis’te ilgili unsurlarda revize olabilme durumu da kelam konusu olabilir.

YENİ DÜZENLEME İLE YÜKSEK FİYATTAN ÖDEME YAPANIN EMEKLİ MAAŞI DAHA DA YÜKSELECEK Mİ?

Emekli maaşında en değerli kriter sizden kesilen sigorta primleri, aylık bağlanma oranları ve güncelleme katsayılarıdır. Minimum fiyat üzerinde maaşınız varsa bu da müspet manada maaşa müspet oranda katkı sağlamaktadır. Şu an için emekli olup da maaşa bağlanan sigortalıların emekliliğinde bir değişiklik olmayacaktır. Ancak halihazırda sigortalı olup prim kesilen şahısların emekli olmaya hak kazandığı devirde emekli maaşlarında bir artış olacağı kanaatindeyim.”