Turgut Aydemir: Kılıç Ustalığını Yaşatıyor

BURSA'da Turgut Aydemir (60), babasından devraldığı bıçakçılık mesleğinde kendisi geliştirip, 15 yıldır periyodun teknik ve estetiğine uygun el üretimi Kılıç üretiyor. Kılıcı sipariş eden kişinin fizikî özelliklerine nazaran özel çizimler yapan ve buna nazaran kılıç üreten Aydemir, tarihi dizi imallerine özel kılıçlar da yapıyor.

Dönemin profesyonel askerleri tarafından kullanılan, yapısı ve kulanım formuna nazaran değişen kılıçlar tarihte değerli bir yer alıyor. Türk savaş tarihinin de simgesi olan kılıç, Osmanlı periyodunun son çeyreğine kadar askerlerin vazgeçilmez ögeleri ortasında yer aldı. Savaş teknolojisinin gelişmesiyle birlikte vakitle yalnızca dekoratif gayeyle üretilen kılıçlar, aslından uzaklaşmaya başladı. Bursa'da 50 yıldır bıçak ve kılıç ustalığı yapan Turgut Aydemir ise bu geleneği yaşatmaya devam ediyor. Son 15 yıldır toplu üretim yerine, ferdî siparişler ve tarihi dizi üretimleri için özel kılıçlar üreten Aydemir, her kılıcı tarihi devrine uygun olarak elde şekillendiriyor. Ham aldığı çeliği ateşte ısıtıp eriterek, çekiç darbeleriyle şekillendiren Turgut Aydemir, kılıcın kınını ise yıllarca kurutulmuş ağaçlardan hazırlıyor.

'SERİ ÜRETİM YAPMIYORUM'

Aydemir, sipariş eden kişinin fizikî özelliklerine nazaran özel çizimler yaparak kılıcı buna nazaran ürettiğini, piyasa genelindeki kılıçların ise yalnızca görsel gayeli üretilip, klasik el işçiliğini ve tarihi doğruluğu yansıtmadığını söyledi. Kılıç üretimine, baba mesleği olan bıçakçılıkla başladığını belirten Turgut Aydemir "İlkokulu bitirince bıçakçı ustası olan babamın yanında çalışmaya başladım. Yaklaşık 50 yıldır bu işi yapıyorum. Kılıç üslubu çalışmalarım ise 15 yılı geçmiştir. Daha uygun, daha farklı ve yapılmayan şeyleri yapmaya çalışıyorum. 15 yıldır bireye has çalışarak, seri üretim yapmıyorum. Kişi kendi modelini çizebilir, birlikte de tasarlayabiliyoruz. İstediği gereçlere nazaran üretim yapıyoruz ve bu formda çalışmalarımız devam ediyor" dedi.

'MODELLERİ MUHAKKAK PERİYOTLARA BAĞLIDIR'

Yaptığı kılıçların imitasyondan uzak, devrine uygun bir halde tasarlandığını lisana getiren Aydemir, "Yaptığımız işin geçmişini, nereden geldiğini, nasıl ortaya çıktığını da araştırıyoruz. Benim işimde imitasyon yok, çalışmalarımız büsbütün tarihî temel üzerine konseyi. O devir nasıl yapıldıysa, biz de birebir formda üretmeye çalışıyoruz. Halkın bildiği üzere çok çeşitli kılıç olduğunu düşünmek yanlış. Halk çoklukla yüzlerce kılıç modeli olduğunu sanıyor, lakin aslında o denli değil. Kılıç modelleri belirli periyotlara bağlıdır" diye konuştu.

'OSMANLI İLE ÖZDEŞLEŞMİŞTİR'

Kılıçların, devrin zırhlarına nazaran şekillendiğini belirten Turgut Aydemir, "Selçuklu devri ve Osmanlı'nın birinci periyotlarında belli modeller kullanılmıştır. Türklerin kullandığı hafif tipler vardır. 1600'lü yıllarda metal zırha geçilince, ordular yalmanlı modele geçti. Bu Model birçok yerde Osmanlı ile özdeşleşmiştir. Metal zırhın zayıf noktalarında daha rahat iş yapmak için bu model gündeme gelmiştir" sözlerini kullandı.

'BİR KILIÇ BİR AYDA ORTAYA ÇIKIYOR'

Çiziminden üretimine kadar tüm etapları kendisinin yaptığını tabir eden Aydemir, "Çizimler bana ilişkin. A'dan Z'ye tüm ayrıntılar burada. Kınıyla, işlemesiyle, hepsi bitmiş olarak sunuyoruz. Ortalama iki kişi bir ayda bir kılıç ortaya çıkarıyoruz. Dövmeden başladığımızda bir ya da iki usta esasen çalışmaya başlıyor. Kın için kullandığımız ağaçları, en az 10 yıl kurutuyoruz. Özel ağaç alıp, 10 yıl bekletiyoruz ki içinde çalışma yapılamasın. Kın dikişlerinde Türklere has tel dikiş teknikleri kullanıyoruz. Bir kişi kılıçla çalışırken, oburu kınla uğraşıyor ve bir ayda kılıç toplanıyor. Kütle olarak aldığımız çeliği döverek şekillendiriyoruz. O periyot nasılsa artık de tıpkı teknikle çalışıyoruz. Hazır plakalardan gelen çelikle üretim yapmıyoruz" dedi.

'BEN ONLARA KILIÇ DEMİYORUM'

Kılıç üretiminde fabrikasyon üretimlerin aslını taşımadığını da vurgulayan Turgut Aydemir, " Türkiye'de dövme olarak yeni yeni denemeler yapan arkadaşlarımız var. Sağ olsunlar ancak seri üretim yapanların birçok sanayi adabı, imitasyon formunda üretim yapıyorlar. Ben onlara kılıç demiyorum. Zira kılıç kendi başına bir şeydir, uzunluğu, eğriliği isteğe nazaran keyfi değiştiremeyiz. Kılıç, ilişkin olduğu periyodun modelidir. Periyot neyse o model geçerlidir. Ben babamdan aldığım bu işi geliştirerek, devrin kurallarına uygun halde kılıç yapıyorum. Periyoduna uygun yapılmayan kılıçlar, geleneğin özünü zedeliyor. Halk bunu bilmediği için yapılan ve aslına uygun olmayanlara, kılıç diyor" diye konuştu.